تلفن ثابت به عنوان یکی از پایه های نوین شاخص های توسعه فن آوری اطلاعات و ارتباطات محسوب می شود که در کشورهای مختلف با فن آوری ها و سایت های متنوع همراه با طیف وسیعی از خدمات ارائه شده است. ضریب نفوذ تلفن های ثابت کشور، در سال جاری به نزدیکی 26 درصد رسیده است و به نظر می رسد که اگر روال و سیاست های واگذاری مدیریت های مخابرات استان های کشور سریع تر نشود و کاری علمی روی مقولاتی چون بازاریابی تقاضاهای جدید و پیش بینی انجام نشود، تقاضا از حد اشباع 25 یا 26 میلیون شماره تلفن ثابت با ضریب نفوذ 35 یا 36 درصدی اش بالاتر نخواهد رفت. تلفن ثابت به عنوان یکی از پایه های نوین شاخص های توسعه فن آوری اطلاعات و ارتباطات محسوب می شود که در کشورهای مختلف با فن آوری ها و سایت های متنوع همراه با طیف وسیعی از خدمات ارائه شده است. بسیاری از خدمات نوین فن آوری اطلاعات نظیر خدمات دولت، تجارت و بانکداری الکترونیکی که به آن ها خدمات ارزش افزوده اطلاق می شود، قابل ارائه از طریق تلفن ثابت هستند. از این رو بررسی وضعیت تلفن ثابت در کشور که با هدف گذاری ضریب نفوذ 50 درصد در برنامه چهارم توسعه می توانست تضمین کننده زیرساخت ارتباطی باشد ظاهرا با توقف روند رشد مواجه شد. در جایی که رشد تلفن همراه و تقاضای دسترسی به خطوط پرسرعت اینترنت هنوز وجود دارد، ولی هیچ یک از عواملی نظیر حذف isdn و کاهش نسبت تعرفه تلفن همراه به تلفن ثابت که در کشورهای جهان باعث رشد نکردن تلفن ثابت شده بود، در ایران اتفاق نیافتاده است. به نظر می رسد از برنامه پنج ساله اول تا چهارم توسعه مخابرات کشور، روال برنامه ریزی و هدفگذاری برای توسعه شبکه های مخابراتی و واگذاری اشتراک تلفن، به ویژه در بخش تلفن های ثابت، توسط شرکت مخابرات ایران، چنین بوده است که حجم تلفن های منصوبه (دایر شده) موجود را ضرب در دو می کردند و حاصل را هدف برنامه پنج ساله آینده در نظر می گرفتند. در این باره رضا باقری اصل - مدیر دفتر فن آوری های نوین مرکز پژوهش های مجلس - در گفت وگو با خبرنگار ایسنا، گفت: با دیدن چنین وضعیتی در کشور این دفتر طی گزارشی با بررسی وضعیت نحوه توزیع دسترسی به تلفن ثابت در کشور به تفکیک استان ها مطالعه سایر کشورهای جهان و ویژگی های آن ها و بررسی عملی تقاضا، راهکارهایی برای برون رفت از وضع جاری و ارتقائ شاخص های مورد نظر ارائه کند. او معتقد است که فرمول مورد استفاده برای تعیین هدف برنامه غیرعلمی است؛ زیرا حاصل آن اگرچه تا پایان برنامه سوم تا حدودی، تطابق با واقعیت داشت اما در پایان برنامه چهارم یعنی در سال جاری باید میزان منصوبه تلفن ثابت در کشور به 36 میلیون خط اصلی می رسید که نرسیده است و احتمالا از حد 25 یا 26 میلیون اشتراک تجاوز نخواهد کرد. البته خطای 10 11 میلیونی هدف مذکور، حتی از چشمه تیزبین نخبگانی چون محمد سلیمانی وزیر وقت ارتباطات و فن آوری اطلاعات در دولت نهم نیز دور ماند و وی در یکی از برنامه های پیشنهادی خود به مجلس آن را به عنوان هدف تحت نام توسعه شبکه های تلفن ثابت، افزایش ضریب نفوذ ثابت از 26 درصد به 50 درصد، ارائه کرد. *تعادل بازار به جای به روزرسانی شعار به روزرسانی از دولت چهارم تاکنون یکی از افتخارات مدیریت های مخابراتی کشور بوده است اما به عقیده کارشناسان این اصطلاح، پوششی بوده است بر نارسایی های مدیریت عرضه و تقاضای تلفن در کشور. البته گاهی در کنار این اصطلاح عبارات دیگری مبنی بر «از برنامه ها جلوتر افتادن» نیز گفته می شود که ناظر بر غلط بودن هدفگذاری های اولیه و ضعف در برنامه ریزی است. باقری در این باره معتقد است: اگر واژه غیرفنی و گمراه کننده به روزرسانی را بخواهیم با اصلاحاتی علمی جابه جا کنیم آن اصطلاح تعادل بازار عرضه و تقاضا است که تعادلی ایستا نیست بلکه تعادلی لحظه ای، پویا و رو به ارتقاء است. مدیریت مخابراتی ما در طول تاریخ 50 60 ساله اخیر تاکنون، نتوانسته اند به چنین تعادل پویایی در بازار خدمات مخابراتی کشور دست یابند. به گفته مدیر دفتر فن آوری های نوین مرکز پژوهش های مجلس در حال حاضر نیز که برخی مسوولان به جای پاسخگویی به علل ناتوان شدن در رسیدن به برنامه ارتقاء ضریب نفوذ تلفن ثابت از 26 درصد به 50 درصد، «به روزرسانی» ثابت را پیش کشیده اند، در حقیقت نمی پذیرند که نام درست این وضعیت رسیدن به حد اشباع اولیه است و وظیفه مدیریت های بازاریابی و فروش خدمات، در شرکت های مخابراتی استانی، بزرگ تر کردن مشترکان خود است و نه پذیرش وضعیت اشباع که هم نتیجه انفعال و هم برآیند چندین عامل بیرونی دیگر مثل عوامل اقتصادی و بازرگانی کشور و امثالهم است. *اهمیت ایجاد واحدهای بازاریابی در عبور از اشباع طی چهار برنامه پنج ساله، برنامه ریزی بی نیاز از پیش بینی، مدل سازی و بازاریابی تقاضا انجام شده است؛ زیرا هر بار که نیاز به پول برای توسعه مخابرات مطرح شد، پنجره ای برای نام نویسی متقاضیان اشتراک تلفن های ثابت و همراه باز می شد و تا در فرصتی کوتاه، متقاضیان فعلی، نام نویسی کنند. به این ترتیب مساله پیش بینی تقاضا منتفی می شد به گفته کارشناسان در مساله مطرح شده فوق مشکل اینجاست که در سطح مدیریت های مخابراتی کشور، هیچ سنتی در زمینه پیش بینی علمی، موجود نیست و به زحمت می توان کارشناسان ذی صلاح و ابزار نرم افزاری و سخت افزاری و دادگان مورد نیاز کار پیش بینی را پیدا کرد. اینک شرکت های مخابرات استانی ایران (و سایر شرکت های دولتی و غیردولتی عمومی و خصوصی) نیازمند دانش، هنر و علم پیش بینی و ایجاد یا تقویت واحدهای کسب و کاری در زمینه بازاریابی و مدیریت فروش هستند و این به عقیده تحلیلگران یکی از چالش های بزرگ مدیریتی در حال حاضر است. در هر حال گذر از ضریب نفوذ 34 درصدی فعلی و رسیدن به ضریب نفوذ 50 درصدی و بالاتر در کشور شدنی است؛ تلاش برای افزایش مشترکان استان هایی که شکاف دسترسی با استان های بیش از میانگین دارند، ارتقاء کیفیت سرویس ها برای ترغیب تقاضاهای موجود، افزایش توانایی سرویس دهی به متقاضیان موجود در صف انتظار و کاستن از طول و زمان ماندن در صف تقاضا ضروری است. همچنانکه ایجاد مدیریت ارتباط با مشتری در عصر انقلاب اطلاعات و ارتباطات از ضروریات مدیریت های مخابراتی امروز است. در کنار همه اینها فن آوری dsl ظرفیت بالقوه بی نظیری را برای توسعه مشترکان فراهم نموده است که با توسعه ظرفیت داده شبکه مخابرات کشور روند جاری به یک روند مثبت تبدیل می شود. *وضعیت تلفن ثابت در جهان وضعیت تلفن ثابت در پنجاه کشور جهان طی پنج سال اخیر حاکی از آن است که در 22 کشور از 50 کشور با ضریب نفوذ اشتراک تلفن های ثابت رو به کاهش است و در نتیجه در این کشورها هم رشد ضریب نفوذ تلفن ثابت، منفی است. همچنین در حدود 10 کشور دیگر اگرچه ضریب نفوذ تلفن های ثابت در حال افزایش است اما این کشورها با رشد بسیار کند و ناچیزی در این زمینه مواجهند که نشان از آن دارد که به زودی در این کشورها نیز رشد ضریب نفوذ تلفن ثابت منفی می شود. بررسی ها نشان می دهد ویژگی مشترک این 32 کشور رقابتی بودن بازار خدمات تلفن های ثابت در این کشورهاست به طوری که در کشورهای کاملا رقابتی و آزادسازی شده، رشد تلفن های ثابت منفی است و در کشورهای کمتر رقابتی و هنوز کاملا آزاد سازی نشده، رشد تلفن های ثابت مثبت اما رو به کاهش و کند است. البته در این بین مهمترین عامل در کاهش تعرفه های مکالمه و خدمات تلفن های همراه نسبت به تلفن ثابت عامل افزایش مطلوبیت آن شده است و در بسیاری از این کشورها نرخ مکالمه تلفن همراه به همراه 4 پالس، ثابت و همراه به ثابت 3 پالس است که این تعرفه در داخل کشور 10 پالس و 8 پالس است.

منبع : هموطن سلام  تاریخ : 14   بهمن   1388  شاخه : مخابرات